Over vavo

Het vavo (voortgezet algemeen volwassenenonderwijs) is van oorsprong een voorziening die volwassenen de kans biedt om alsnog hun diploma vmbo-tl (theoretische leerweg), havo of vwo te behalen. Het vavo is ondergebracht bij roc’s. In Nederland zijn er momenteel in totaal 33 instellingen waar vavo-studenten staan ingeschreven.
Belangrijk verschil tussen het vavo en het reguliere voortgezet onderwijs (vo) is dat het vavo vrijstellingen kan verlenen en certificaten kan uitreiken per vak, zodat alleen die vakken gevolgd hoeven te worden die, samen met de eerder behaalde resultaten, leiden tot een diploma. In principe is het vavo bedoeld voor 18-plussers, maar er zijn ook mogelijkheden voor studenten vanaf 16 jaar om deel te nemen aan het vavo, als deze studenten door een vo-school worden uitbesteed.

 

Welke studenten kent het vavo?

Vavo-studenten zijn in de eerste plaats personen van 18 jaar en ouder die op het voorgezet onderwijs zijn uitgevallen, gezakt of dreigen uit te vallen (WEB-studenten) of die later alsnog bepaalde vakken nodig hebben voor een bepaalde vervolgopleiding of baan. Daarnaast kunnen ook 16- of 17-jarigen onder bepaalde voorwaarden hun vmbo-tl-, havo- of vwo-opleiding via het vavo afmaken. Deze groep studenten blijft ingeschreven bij een vo-school, waarbij de vo-school het onderwijs aan deze leerling uitbesteedt aan de vavo-instelling. De vo-school blijft verantwoordelijk voor het leerproces van de student. De vo-school en de vavo-instelling treffen hiervoor met elkaar een overeenkomst (convenant); de bekostiging van het onderwijs maakt deel uit van deze overeenkomst (UBO-studenten).
Vavo-studenten kunnen opgaan voor een integraal pakket en diploma of zij kunnen enkele vakken volgen. Als een vak met voldoende resultaat wordt afgerond, ontvangt de student hiervoor een certificaat. Op basis van de behaalde certificaten, eventueel in combinatie met eerder behaalde resultaten in het voorgezet onderwijs, kan een volledig diploma worden uitgereikt. Een andere mogelijke reden om aan het vavo certificaten te halen, is het veranderen van profiel of het verbeteren daarvan, vaak met het oog op een vervolgopleiding.

 

Doelgroepen van het vavo

Van oorsprong onderscheidden we vier typen doelgroepen, die zowel 18+ als 18- kunnen zijn.


Sprokkelaars
Studenten die in één of meer jaren certificaten halen om een compleet diploma vmbo-t, havo of vwo te verwerven of via certificaten deficiënties willen wegwerken in verband met een vervolgopleiding of werk. Stapelaars zijn studenten die een diploma willen behalen dat een niveau hoger ligt dan het diploma dat ze al hebben.

Doorstarters
Studenten die eerder in het voortgezet onderwijs zijn uitgevallen of studenten die in het voortgezet onderwijs meermalen zijn blijven zitten en door de overstap naar het vavo uitval voorkomen. Maar ook mensen die vanwege (geestelijke) gezondheid tijdelijk geen onderwijs hebben gevolgd. Zij hebben nog niet eerder examen gedaan. Voor deze doelgroep is het van belang goed samen te werken met samenwerkingsverbanden en vo-scholen.

Herprofileerders
Studenten die al in het bezit zijn van een diploma op het gewenste/vereiste niveau, maar dat diploma moeten aanvullen met andere vakken, bijvoorbeeld uit een ander profiel.

De laatste tijd zien we het belang van twee nieuwe doelgroepen ontstaan. Het goed bedienen van deze ‘nieuwe’ doelgroepen vraagt onze aandacht.

Migranten en statushouders
Een deel van (jonge) migranten en statushouders heeft het potentieel om in te stromen in de hogere niveaus van het mbo en in het hoger onderwijs. Juist voor hen is het van belang om naast de Nederlandse taal ook vakken te volgen die instroom mogelijk maken. De structuur van het vavo-onderwijs maakt het mogelijk om naast internationaal schakelonderwijs of inburgering trajecten vorm te geven die optimaal voorbereiden op deze instroom (voorbereiding voor 21+ toelatingstoets). Het merendeel van de vavo’s heeft op dit moment een instroom vanuit de Internationale Schakelklas (ISK).

Mbo-studenten
Een leven lang ontwikkelen en blijven leren wordt steeds belangrijker. Een brede opleiding en veel mogelijkheden voor na- en bijscholing faciliteren dit. Meer mbo-studenten kiezen voor één of meerdere vakken op havo-niveau als onderdeel van hun mbo-onderwijs (keuzedelen). Er wordt momenteel al geëxperimenteerd met een beroepshavo, waarin binnen het mbo ook wordt toegewerkt naar havo certificaten om de doorstroom naar het hbo te vergemakkelijken.

Het vavo heeft dus veel te bieden als iemand:
• een diploma op een hoger niveau wil behalen
• gezakt is en alleen de onvoldoende vakken wil overdoen
• een extra of nieuwe kans nodig heeft
• nu andere vakken / een ander profiel kiest
• van mbo naar havo wil switchen
• een koppeling zoekt met het hbo/vwo
• zich niet meer thuis voelt in het jeugdonderwijs
• een vertraging in de schoolloopbaan wil inhalen
• hogerop wil komen in het werk
• een (deel-)diploma nodig heeft voor een vervolgopleiding
• door ziekte of problemen een vertraging heeft opgelopen

 

Ontwikkelopdracht

Kwaliteit verbeteren
Het Nova College Vavo heeft inhoudelijke uitdagingen: de kwaliteit van het onderwijs en van de onderwijs logistieke processen staat onder druk. Het Vavo werkt hard aan verbetering van de onderwijskwaliteit zoals deze in het waarderingskader wordt gesteld. Om deze kwaliteitsverbetering te realiseren moet de kwaliteitscultuur binnen Vavo versterkt worden. Ook is het van groot belang dat er aandacht is voor de kwaliteitsverbetering van de onderwijs logistieke processen.

Teams en organisatie
De afgelopen jaren is er sprake geweest van wisselingen in het Vavo management en zijn Vavo locaties samengevoegd. Er is behoefte aan heldere gezamenlijke doelen, doorontwikkeling van de teams en een wendbaarder organisatie.

Financiële doelstellingen
Daarnaast is het van belang om het Vavo financieel gezond te maken en te houden. Hiertoe zijn al maatregelen genomen. Voor de nieuwe directeur is het van belang om deze ingezette koers vast te houden en de financiële doelstellingen te realiseren.

 

Naast de onderwijsinhoudelijke en financiële aandachtspunten is van belang is dat de nieuwe directeur inspeelt op de op handen zijnde wijzigingen in wet- en regelgeving.

 

Wijzigingen in wet- en regelgeving die invloed hebben op het vavo

Maatwerk
Het voorgezet onderwijs zet in op maatwerk (als overkoepelende term) vanuit de gedachte dat goed onderwijs recht doet aan verschillen tussen leerlingen, zodat leerlingen op hun niveau zinvol worden uitgedaagd en een zo goed mogelijk leerresultaat bereiken. Om dit te realiseren, is het nodig dat het onderwijs(systeem) flexibeler is: flexibele leerwegen, flexibele examens en ontschotting. Flexibele leerwegen bieden ruimte voor versnelling, verbreding en verdieping. Het biedt leerlingen de kans om vakken sneller af te ronden, verdieping te zoeken in vakken waarin zij interesse hebben of talent voor hebben en het biedt leerlingen de kans zich breder te ontwikkelen. Goed onderwijs is onderwijs dat recht doet aan verschillen tussen leerlingen en waarin leerlingen op hun niveau zinvol worden uitgedaagd en een zo goed mogelijk leerresultaat bereiken. Op dit moment vinden experimenten plaats op dit gebied en er is een grote kans dat wet- en regelgeving zal veranderen waardoor het vo ook flexibel zal mogen examineren. Het is nog onduidelijk of en wanneer er wetgeving gaat komen die het mogelijk maakt dat reguliere vo scholen certificaten kunnen uitreiken en flexibel kunnen examineren.

Doorstroomrecht
Er komt een wettelijk doorstroomrecht voor vmbo'ers naar de havo, en voor havisten die willen doorstromen naar het vwo. Scholen kunnen dan geen eigen toelatingsbeleid meer voeren met betrekking tot kennis, vaardigheden of leerhouding van doorstromende gediplomeerde leerlingen. Inmiddels ligt er een wetsvoorstel voor de uitwerking van een doorstroomrecht voor vmbo’ers en havisten. Vmbo-leerlingen kunnen, bij invoering van de nieuwe wet, zonder extra voorwaarden doorstromen naar de havo, als zij in tenminste één extra algemeen vormend vak op het vmbo succesvol eindexamen hebben gedaan. Welk vak dat is, wordt nog bepaald. Ook wordt wettelijk vastgelegd dat scholen vmbo-leerlingen die naar de havo doorstromen niet mogen verbieden te doubleren.
Het doorstroomrecht havo-vwo wordt op dezelfde manier ingevuld. De minister denkt erover een extra examenvak als doorstroomvoorwaarde te stellen: bijvoorbeeld een tweede moderne vreemde taal voor de profielen Economie & Maatschappij, Natuur & Gezondheid, Natuur & Techniek en wiskunde voor het profiel Cultuur & Maatschappij, indien de havist deze vakken niet in het keuzedeel of vrije deel heeft gevolgd. Ook het doubleerverbod is in deze doorstroom van toepassing.
Het volgen van een extra vak betekent wel dat havisten al aan het eind van jaar 3 moeten besluiten of zij een extra vak gaan volgen om de mogelijkheid tot overstap naar het vwo te willen openhouden. Dit vraagt het nodige van het LOB-beleid van havo-scholen. 
Het doorstroomrecht zou ingaan in schooljaar 2019-2020, dit is vertraagd. Het is op dit moment nog onduidelijk wanneer het doorstroomrecht ingaat.

Praktijkvak in het vmbo
In augustus 2017 zijn alle vmbo-scholen overgestapt op 10 nieuwe profielen. Deze vervingen de 35 bestaande afdelingsprogramma’s. De profielen bestaan uit beroepsgerichte profielmodulen en keuzevakken waarmee een leerling zijn kennis of vaardigheden kan verbreden of verdiepen. Ze zorgen voor een minder versnipperd aanbod in het vmbo en maken het mogelijk voor scholen om aantrekkelijk, actueel onderwijs op maat te verzorgen en de aansluiting op het vervolgonderwijs en de arbeidsmarkt te verbeteren. De keuzevakken kunnen leerlingen ook ondersteunen bij hun keuze voor een vervolgopleiding.


Begin 2017 presenteerden toenmalig minister Bussemaker en staatssecretaris Dekker – na input van onder meer de VO-raad – in een brief aan de Tweede Kamer daarnaast een aantal maatregelen voor de verdere versterking van het vmbo. De belangrijkste:

  • Meer aandacht voor praktijkgericht onderwijs in het vmbo (tl) en havo.
  • Vmbo-gl en tl worden samengevoegd tot één leerweg, waarbinnen elke jongere praktijkgericht onderwijs volgt door middel van een praktijkgerichte component.
  • Meer ruimte voor scholen om programma’s aan te bieden die aansluiten bij de regionale arbeidsmarkt en de wensen van leerlingen.
  • Structurele ruimte voor vmbo- en mbo-scholen om in regionaal verband 5- of 6-jarige doorlopende leerroutes vmbo/mbo 1 en 2 in te richten. Leerlingen kunnen dan zonder eindexamen doorstromen naar het mbo en na 5 of 6 jaar hun mbo-diploma halen. Ook voor doorlopende leerroutes vmbo/mbo 3 en 4 komen er meer (wettelijke) mogelijkheden.
  • Stapelen binnen het vmbo wordt gestimuleerd.

Doel is om vmbo’ers zo meer aantrekkelijk onderwijs, maatwerk en kansen te bieden, en de aansluiting op het vervolgonderwijs en de arbeidsmarkt te verbeteren. Momenteel wordt via het programma ‘Sterk beroepsonderwijs’ gewerkt aan het verder uitwerken en invoeren van de maatregelen. De eerste twee maatregelen zijn met name relevant voor het vavo en het is de bedoeling dat 2021 deze leerwegen zullen worden samengevoegd.

Profiel

Zie ook de vacaturebeschrijving directeur Vavo onder ‘Wat vragen wij?’.

Qua persoonlijkheid is het Nova College op zoek naar een energieke, enthousiaste, evenwichtige persoonlijkheid die houdt van een transparante manier van communiceren en afstemmen en flexibel is in zijn of haar leidinggevende stijl. Iemand die zowel strategisch als hands-on is, die in staat is om echt samen te werken en te delegeren en daarin een rolmodel kan zijn voor het team van Vavo. Tevens zoeken wij een authentiek, integer, ondernemend en bevlogen boegbeeld met natuurlijk gezag, met een moderne kijk op onderwijs en aantoonbare ervaring met organisatieverandering.

De nieuwe directeur heeft de volgende kwaliteiten:

Strategisch denken
Je kunt de dagelijkse praktijk overstijgen en eigen ideeën uitwerken voor de toekomst van het Vavo;
Je hebt en verkrijgt inzicht in situaties, problemen, processen en bent in staat om problemen uiteen te rafelen en onderdelen op systematisch wijze te onderzoeken. Je hebt daarbij een volledig beeld van de context en overzicht op het geheel.

Omgevings- en organisatiesensitiviteit, en externe oriëntatie
Je bent op de hoogte van relevante maatschappelijke, politieke en vakinhoudelijke ontwikkelingen en trends en kunt deze kennis benutten voor het Vavo. Je hebt een sterke externe oriëntatie; het vermogen om externe netwerken uit te bouwen en te onderhouden om tot maximale resultaten te komen.

Innoverend en ondernemend vermogen, creativiteit en initiatief
Je beschikt over een onderzoekende en nieuwsgierige geest gericht op toekomstige vernieuwing van het onderwijs. Je bent in staat om originele of nieuwe ideeën en oplossingen te kunnen bedenken en invalshoeken te vinden die afwijken van de gevestigde denkpatronen. Je bent in staat kansen te zien en te creëren of problemen te signaleren en ernaar te handelen zonder af te wachten.

Verandermanagement
Je bent is staat om je eigen denk- en gedragspatronen op het veranderproces te onderkennen. Je hebt een ruim repertoire aan verschillende verandermethoden en weet deze toe te passen. Je bent in staat om te anticiperen op de spanningen van de verschillende krachtenvelden.

Leidinggeven, zowel resultaatgericht als groeps- en procesgericht
Je hebt een faciliterende stijl, waarbij input van het management team en de medewerkers uit de operatie wordt gestimuleerd (bottom-up). Je staat open voor signalen van de werkvloer, kunt deze in de context plaatsen en indien nodig omzetten/verankeren in een beleidsmatig kader. Je geeft op een projectmatige en resultaatgerichte wijze richting aan medewerkers. Je formuleert daarbij heldere doelen en faciliteert de benodigde middelen om deze doelen te behalen. Je bewaakt actief de voortgang en informeert en corrigeert de medewerkers.